Chemia ogólna C-AC.PS.I1-ChO
Wykład (W) Semestr zimowy 2024/2025

1. L. Jones, P. Atkins, Chemia ogólna. Cząsteczki, materia, reakcje. Wyd. Nauk. PWN, Warszawa 2020 (i starsze wydania)

2. L. Pajdowski, Chemia ogólna, PWN Warszawa 1999. (wszystkie wydania)

3. A. Śliwa (red.), Obliczenia chemiczne, PWN, Warszawa 1987 (wszystkie wydania).

4, Z. Galus (red.), Ćwiczenia rachunkowe z chemii analitycznej, PWN, Warszawa 1998.

5. K. Pazdro, A. Rola-Noworyta, Akademicki zbiór zadań z chemii ogólnej. Oficyna Edukacyjna – Krzysztof Pazdro, Warszawa 2015. (wszystkie wydania)

Na podstawie Uchwały Senatu UMCS Nr XXIV-28.28/19 z dnia 26 czerwca 2019 r. tj. od cyklu kształcenia 2019/2020

WIEDZA

W1. Absolwent zna i rozumie podstawowe zagadnienia, teorie oraz metody z zakresu chemii ogólnej, pozwalające na analizę zależności między obserwowanymi faktami oraz na opis i interpretację zjawisk i procesów zachodzących w przyrodzie ożywionej; K_W03

W2. Absolwent zna i rozumie podstawowe pojęcia z zakresu chemii ogólnej oraz posiada elementarną wiedzę z wybranych działów chemii, pozwalającą na poprawne stosowanie terminologii i nomenklatury chemicznej; K_W04

UMIEJĘTNOŚCI

U1. Absolwent potrafi wykorzystywać zdobytą wiedzę z zakresu chemii ogólnej do rozwiązywania prostych i typowych problemów chemicznych, stosując poznane prawa, zależności i metody; K_U01

U3. Absolwent potrafi formułować wnioski oraz stawiać i weryfikować proste hipotezy badawcze odnoszące się do zagadnień z chemii ogólnej; K_U05

U4. Absolwent potrafi komunikować się z otoczeniem, stosując poprawną terminologię i nomenklaturę chemiczną, w formie ustnej i pisemnej; K_U07

U6. Absolwent potrafi samodzielnie planować i realizować proces samokształcenia; K_U11

KOMPETENCJE SPOŁECZNE

K1. Absolwent jest gotów do krytycznej oceny poziomu własnej wiedzy i umiejętności z zakresu chemii ogólnej oraz rozumie potrzebę stałego doskonalenia i dalszego kształcenia; K_K01

K3. Absolwent dostrzega znaczenie wiedzy chemicznej w rozwiązywaniu problemów poznawczych i praktycznych oraz jest gotów do korzystania z opinii ekspertów w przypadku napotkania trudności; K_K03

Egzamin pisemny (część teoretyczna + część obliczeniowa)

Warunkiem zdania egzaminu jest uzyskanie minimum 51% punktów z każdej części.

Celem wykładu jest zapoznanie studenta z podstawowymi problemami chemii ogólnej, wyjaśnienie i ugruntowanie podstawowych pojęć, które mają znaczenie w następnych etapach kształcenia chemicznego. Omawiane zagadnienia uświadamiają studentom wszelkie przemiany materii we wszechświecie, przemiany materii w najbliższym otoczeniu oraz prawa rządzące tymi przemianami. Student zapoznaje się z elementarnymi pojęciami chemicznymi, poznaje ich znaczenie i wszechobecność w życiu codziennym, przemyśle, medycynie, rozwoju człowieka itd. Student nabiera przekonania o ogromnym powiązaniu chemii z innymi dziedzinami wiedzy.

Wykład obejmuje następujące zagadnienia:

1.MATERIA, PIERWIASTKI I ZWIĄZKI (klasyfikacja materii, przemiany fizyczne i chemiczne, metody rozdziału mieszanin, pochodzenie pierwiastków chemicznych, występowanie, nazwy; podział związków nieorganicznych - metody otrzymywania i nomenklatura).

2.PODSTAWOWE PRAWA I POJĘCIA CHEMICZNE (prawo zachowania masy, prawo zachowania materii, prawo stosunków wielokrotnych, prawo stałych stosunków objętościowych prawo Avogadro, równanie Clapeyrona, mol, masa atomowa, masa molowa, jednostki masy atomowej).

3. REAKCJE CHEMICZNE (podział reakcji chemicznych ze względu na: rodzaj przemiany, fazę, rodzaj cząstek, stopień utlenienia, kierunek przemiany, przemiany energetyczne, prawo Hessa).

4. TERMODYNAMIKA CHEMICZNA: entalpia reakcji, metody wyznaczania entalpii reakcji, entropia, energia swobodnej Gibbsa, zasady termodynamiki.

5. KINETYKA CHEMICZNA-szybkość reakcji chemicznej,równania kinetyczne, pojęcia : rzędowość reakcji chemicznej i cząsteczkowość, czynniki wpływające na szybkość reakcji chemicznej (stężenie, temperatura, katalizator), równanie Arrheniusa, teorie kinetyki chemicznej, mechanizm działania katalizatorów.

6. RÓWNOWAGA CHEMICZNA, stała równowagi chemicznej, prawo działania mas, stopień przereagowania, reguła przekory, wpływ różnych czynników na położenie stanu równowagi.

7. RÓWNOWAGI w ROZTWORACH, podział roztworów, podział koloidów, właściwości koligatywne roztworów, osmoza, rozpuszczalność ciał stałych, cieczy i gazów w wodzie, stężenia, teorie kwasów i zasad: Arrheniusa,BRØNSTEDA-LOWRY’EGO, Lewisa, rozpuszczalnikowa, HSAB, dysocjacja elektrolityczna, elektrolity słabe i mocne, teoria elektrolitów mocnych Debey’a-Hückla, moc jonowa, aktywność, stała i stopień dysocjacji, prawo rozcieńczeń Ostwalda,iloczyn jonowy wody, pH, obliczanie pH mocnych i słabych kwasów i zasad, protoliza, stała i stopień protolizy , rodzaje protolizy, iloczyn rozpuszcalności, roztwory buforowe-rodzaje, mechanizm działania i pH).

8.BUDOWA ATOMU- budowa jądra atomowego, zasady trwałości jąder atomowych, promieniotwórczość sztuczna i naturalna, rodzaje przemian jądrowych, budowa pozajądrowa atomu-dualizm korpuskularno-falowy, zasada nieoznaczoności Heisenberga, równanie Schrödingera,znaczenie liczb kwantowych, zasady rozbudowy powłok elektronowych, kolejność zapełniania poziomów energetycznych w atomach)

9. UKŁAD OKRESOWY PIERWIASTKÓW, zmiana właściwości w grupach i okresach; konfiguracja elektronowa a położenie w układzie okresowym .

10. WIĄZANIA CHEMICZNE, jonowe, kowalencyjne, koordynacyjne, metaliczne, wodorowe, oddziaływania van der Waalsa. Budowa przestrzenna cząsteczek (teoria VSEPR), teorie wiązań (hybrydyzacja, LCAO), wiązania sigma i pi.

11. STAN STAŁY; sieci jonowe i kowalencyjne,

12. ZWIĄZKI KOORDYNACYJNE, podstawowe pojęcia, atom centralny, ligandy, liczba koordynacyjna, nomenklatura, izomeria związków kompleksowych, stała trwałości związków kompleksowych.

13. PODSTAWY ELEKTROCHEMII, ogniwa elektrochemiczne, elektroliza, korozja, zabezpieczanie przed korozją.

Wykład podający+prezentacja multimedialna

Wykład konwersatoryjny+ prezentacja multimedialna