Filozofia kultury

Wiedza o kulturze wymagana od studentów rozpoczynających I rok studiów kulturoznawczych II-go stopnia.

Godziny realizowane z udziałem nauczyciela akademickiego.

Wykład: 15h

Ćwiczenia: 30h

Konsultacje indywidualne: 2h

Przygotowanie do zajęć: 15 h

Przygotowanie do zaliczenia i egzaminu: 20 h

Studiowanie literatury przedmiotu i pisanie prac indywidualnych (rozprawki, referaty): 38h

Łączna liczba godzin kontaktowych: 47 h

Łączna liczba godzin niekontaktowych: 73h

Razem: 120h - 4 pkt ECTS

W01, W02, W03, U01, U02 - wykład: egzamin ustny

W01, W02, U01, U02 - ćwiczenia: obecność, przygotowanie bieżące do zajęć, zaliczenie ustne

K01, K02, K03 - aktywność na zajęciach.

Zajęcia mają na celu kształcenie kompetencji w dziedzinie filozoficznej analizy zjawisk i procesów występujących w obrębie kultury (ze szczególnym uwzględnieniem kultury współczesnej). Przedmiotem zajęć jest: a) przybliżenie wielowiekowej tradycji filozoficznej refleksji nad kulturą; b) zwrócenie uwagi na cechy charakterystyczne filozoficznego namysłu nad zjawiskami kulturowymi (odróżniającego filozofię kultury od innych perspektyw badawczych - np. socjologii kultury, antropologii kulturowej, pedagogiki kultury itp.); c) przybliżenie wybranych teorii i koncepcji kultury rozwijanych w ramach współczesnych kierunków i nurtów filozoficznych; d) zwrócenie uwagi na miejsce i rolę filozoficznego "podejścia" do fenomenu kultury, jako podejścia niezbędnego dla prowadzenia konceptualnie pogłębionych badań kulturoznawczych; e) filozoficzna analiza, tj. wskazanie na znaczeniową głębię, podstawowych kategorii służących do opisu zjawisk kulturowych: "natura" (natura a/i kultura), "cywilizacja" (cywilizacja a/i kultura), "rozwój", "postęp", "regres", "technika", "komunikacja", "globalizacja", "kryzys kultury" itp.

Wykłady:

Benedict R., Wzory kultury, rozdz. 2, Różnorodność kultur, wiele wydań.

Cassirer E., Esej o człowieku. Wstęp do filozofii kultury, Wyd. Czytelnik, Warszawa 1971, rozdz. 2, Klucz do natury człowieka: symbol.

Cassirer E., Krytyka rozumu jako krytyka kultury [w:] Filozofia współczesna, Wiedza Powszechna, Warszawa 1990, t. 2, s. 245-261.

Gadamer H-G., Pochwala teorii [w:]tenże, Teoria, etyka edukacja. Eseje wybrane, WUW, Warszawa 2008, s. 20-39.

Gałkowski J., O istocie i naturze kultury [w:] Rosińska Z., Michalik J. [red.] Co to jest filozofia kultury, WUW, Warszawa2006 s. 30-48.

Grondin J., Wprowadzenie do hermeneutyki filozoficznej, Wyd. WAM, Kraków 2007, rozdz. 6. Uniwersalna hermeneutyka Gadamera, s. 135-155.

Konersmann R., Krytyka kultury, Oficyna Naukowa, Warszawa 2012, rozdz. 1,2, s. 6-35.

Kuderowicz Z., E. Cassirer jako filozof kultury [w:] Filozofia współczesna, Wiedza Powszechna, Warszawa 1990, t.2, s. 226-245.

Łotman Ł., Uspienski B., O semiotycznym mechanizmie kultury [w:] Semiotyka kultury, PIW, Warszawa 1977.

Szacki J., Znaniecki, Wiedza Powszechna, Warszawa, 1986, s. 90-102.

Szymańska, Co to jest „filozofia kultury”? [w:] Rosińska Z., Michalik J. [red.] Co to jest filozofia kultury, WUW, Warszawa 2006, s. 15-30.

Tatarkiewicz W. Kultura i cywilizacja [w:] tenże, Parerga, PWN, Warszawa 1978, s. 74-92.

Znaniecki F., Humanistyczny współczynnik faktów kulturowych, [w:] Szacki J., Znaniecki, Wiedza Powszechna, Warszawa, 1986, s. 239-241.

Znaniecki F., Wstęp do socjologii, PWN, Warszawa 1988, rozdz. 1, s. 21-33.

Żyłko B., Semiotyka kultury. Szkoła tartusko-moskiewska, Wyd. słowo/ obraz terytoria, Gdańsk 2009, rozdz. 8, s. 98-109.

Ćwiczenia:

Abriszewski K., Kulturowe funkcje filozofowania, Wydawnictwo Naukowe UMK, Toruń 2013. [cz. I Filozofowanie i kultura]

Bocheński J.M., Ku filozoficznemu myśleniu. Wprowadzenie do podstawowych pojęć filozoficznych, Warszawa 1986. [rozdz. Filozofia i Poznanie]

Braudel F., Gramatyka cywilizacji, Oficyna Naukowa, Warszawa 2006. [Wstęp i rozdz. 1]

Freud Z., Kultura jako źródło cierpień, Wydawnictwo KR, Warszawa 1992, s. 55-121.

Jaroszyński P., Filozofia kultury (hasło encyklopedyczne) – Powszechna Encyklopedia Kultury, 2001.

Jaspers K, Wprowadzenie do filozofii, Wydawnictwo Siedmiogród, Wrocław 2004. [rozdz. 1 i 2]

Kłoskowska A., Kultura, w: Encyklopedia kultury polskiej XX wieku. pojęcia i problemy wiedzy o kulturze, red. A. Kłoskowska, Wiedza o kulturze, Wrocław 1991, s. 17-50.

Kołakowski L., Cywilizacja na ławie oskarżonych, w tenże: Cywilizacja na ławie oskarżonych, Res Publica, Warszawa 1990, s. 195-214.

Niżnik J., Arbitralność filozofii, Ifis Pan, Warszawa 1999. [rozdz. II]

Scruton R., Co to jest kultura? w: idem, Kultura jest ważna. Wiara i uczucie w osaczonym świecie, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 2010, s. 15-30.

Tarasiewicz P., "Kultura" i "cywilizacji" - próba korelacji, „Roczniki Kulturoznawcze” 2011, vol.2, s. 71-88.

Tatarkiewicz W., Cywilizacja i kultura, w: tenże, Parerga, PWN, Warszawa 1978, s. 74-92.

Vernant J.P., Źródła myśli greckiej, słowo/obraz terytoria, Gdańsk 1996. [rozdz. IV i VIII]

Wiedza:

W01 - absolwent zna i rozumie zaawansowane metody analizy i interpretacji oraz problematyzowania wytworów kultury; współczesne dokonania, ośrodki i szkoły badawcze zajmujące się badaniami nad kulturą i religią – K_W02

W02 – absolwent zna i rozumie problematykę związaną z filozofią i antropologią kultury, estetyką oraz badaniami nad sztuką muzealnictwem i turystyką kulturową – K_W05

W03 – absolwent zna i rozumie fundamentalne dylematy współczesnej cywilizacji, w tym dotyczące świata kultury i związanych z nim problemów – K_W10

Umiejętności:

U01 – absolwent potrafi wykorzystywać posiadaną wiedzę z dyscypliny nauk o kulturze i religii poprzez formułowanie i rozwiązywanie złożonych i nietypowych problemów – K_U01

U02 – absolwent potrafi formułować i testować hipotezy związane z problemami badawczymi w ramach nauk o kulturze i religii oraz nauk o sztuce, a także integrować wiedzę pochodzącą z tych dyscyplin i stosować ją w nietypowych sytuacjach profesjonalnych – K_U03

Kompetencje społeczne:

K01 – absolwent jest gotów do krytycznej oceny posiadanych oraz nowo zdobywanych informacji, systematycznego poszerzania wiedzy na temat różnorodnych zjawisk współczesnej kultury, nowatorskich form wyrazu artystycznego i ich oddziaływania na społeczeństwo – K_K01

K02 – absolwent jest gotów do aktywnego uczestnictwa w życiu kulturalnym, wszechstronnego i rozumiejącego zainteresowania aktualnymi wydarzeniami i nowymi zjawiskami w kulturze i sztuce oraz inspirowania działań społeczno-kulturalnych na rzecz interesu publicznego; myślenia i działania w sposób przedsiębiorczy w obszarze kultury – K_K03

K03 – absolwent jest gotów do profesjonalnej oceny wspólnego dziedzictwa kulturowego i wchodzenia w relacje dialogu i otwartości wobec innych kultur, mniejszości narodowych, religijnych i etnicznych, okazywania świadomości występowania różnorodnych postaw ludzkich i licznych sposobów ich wyrażania – K_K04