Metodyka badań archeologicznych BN PS

Godziny kontaktowe w trakcie zajęć: łącznie - 45 (w tym: 30 WY, 15 CA)

Godziny kontaktowe z prowadzącym zajęcia realizowane w formie np. konsultacji (łączna liczba godzin w semestrze): 15,0

Przygotowanie się studenta do zajęć dydaktycznych (łączna liczba godzin w semestrze): 20,0

Przygotowanie się studenta do zaliczeń i/lub egzaminów (łączna liczba godzin w semestrze): 20,0

Studiowanie przez studenta literatury przedmiotu (łączna liczba godzin w semestrze): 20,0

wykład - 30 godzin,

ćwiczenia - 15 godzin,

Godziny kontaktowe w trakcie zajęć: łącznie - 45 (w tym: 30 WY, 15 CA)

Godziny kontaktowe z prowadzącym zajęcia realizowane w formie np. konsultacji (łączna liczba godzin w semestrze): 15,0

Przygotowanie się studenta do zajęć dydaktycznych (łączna liczba godzin w semestrze): 20,0

Przygotowanie się studenta do zaliczeń i/lub egzaminów (łączna liczba godzin w semestrze): 20,0

Studiowanie przez studenta literatury przedmiotu (łączna liczba godzin w semestrze): 20,0

Obecność.

Przygotowanie i aktywność na zajęciach.

Weryfikacja umiejętności praktycznych (rozwiązywanie konkretnych problemów / zadań).

Egzamin - pisemny test

Wykłady i ćwiczenia dotyczące metodyki badań archeologicznych mają za zadanie zaznajomić studentów z metodami stosowanymi w trakcie badań archeologicznych. Zagadnienia podzielono na bloki tematyczne:

1. Wprowadzenie do metodyki badań archeologicznych (definicje, rola i miejsce archeologii w systemie nauk, rodzaje archeologii, specyfika, interdyscyplinarność i współpraca, literatura przedmiotu).

2. Stanowisko archeologiczne: pojęcia, typy, procesy (np. formowania, depozycji, destrukcji), stratygrafia i jej prawa, metody rozpoznania, różnice - sedyment, depozyt, warstwa, obiekt, specyficzne formuły (np. przesłanka pompejańska).

3. Źródła i zabytki archeologiczne (definicje, przykłady, różnice między - zabytkami ruchomymi i nieruchomymi, artefakty / ekofakty / manufakty).

4. Kartografia i lokalizacja przestrzenna w archeologii: rodzaje i dostępność map, lokalizowanie znalezisk, GIS, SIP, GNSS, GPS.

5. Badania nieinwazyjne: powierzchniowe, lotnicze, LIDAR, ASL, NMT, prospekcje - pasywne (np. magnetyczna), aktywne (np. georadarowa, elektrooporowa), metoda fosforanowa, sonar,.

6. Badania małoinwazyjne (detektory, odwierty, próbkowanie rdzeniowe, sondaże).

7.Terenowe badania wykopaliskowe, cz. 1 (założenia): wybór miejsca, czynności formalne i prawne, narzędzia pracy, tyczenie i namierzanie, rodzaje i metody badań wykopaliskowych (np. sondażowe, szerokopłaszczyznowe, siatki kwadratów).

8. Terenowe badania wykopaliskowe, cz. 2 (metody postępowania): BHP, kolejność czynności, metody eksploracji, wydzielanie i dokumentacja (warstw, obiektów, konstrukcji, itd.), cechy (warstwy, obiektu, muru, itd.), wyznaczanie cięć, rodzaje profili, postępowanie z urobkiem.

9. Terenowe badania wykopaliskowe, cz. 3 (realizacja): namierzenie i siatka, metody dokumentacji, stratygrafia, planigrafia, czynniki wpływające na stan zachowania substancji zabytkowej, zabezpieczenie - miejsca pracy, wykopów, zabytków, itd.

10. Pobieranie i próbek i postępowanie z materiałem do badań specjalistycznych; nauki współpracujące z archeologią (korzyści i wyzwania), interdyscyplinarność archeologii.

11. Chronologia i periodyzacja: chronologia względna i bezwzględna, metody datowania absolutnego (przyrodnicze, historyczne), metody datowania relatywnego (np. typologiczna porównawcza, importów), znaczenie zespołów zwartych, stratygrafia – pozioma i pionowa (macierz Harrisa), procesy depozycji i podepozycyjne.

12. Postępowanie z zabytkami ruchomymi: podział - zabytki masowe i wydzielone, pozyskiwanie w terenie, inwentarze, inwentaryzacja, dokumentacja, rekonstrukcje (w tym metoda „składanek”), sposoby wydobycia, przechowywanie i konserwacja, analizy specjalistyczne i opracowanie.

13. Opracowanie wyników: sprawozdanie, rysunki, fotografie.

14. Odtwarzanie minionej rzeczywistości i badania interdyscyplinarne.

15. Publikacja i popularyzacja.

ARCHEOLOGICZNE ZDJĘCIE POLSKI. Instrukcja opracowania Karty Ewidencyjnej Zabytku Archeologicznego, Warszawa 2012.

Harris W., Zasady stratygrafii archeologicznej, Warszawa 1992

Barker Ph., Techniki wykopalisk archeologicznych, Warszawa 1994

Kobyliński Z. (red.), Metodyka badań archeologiczno-architektonicznych, Warszawa 1999

Kobyliński Z. (red.), Metodyka ratowniczych badań archeologicznych, Warszawa 1999

Brzeziński W. (red.), Metodyka badań wykopaliskowych, Warszawa 2000

Ławecka D., Wstęp do archeologii, Warszawa-Kraków 2003

Tabaczyński S., Marciniak A., Cyngot D., Zalewska A. (red.), Przeszłość społeczna. Próba konceptualizacji, Poznań 2012.

student(ka) zna rozumie:

K_W01 zagadnienia i różnorodne kierunki rozwoju archeologii; fakty, teorie, metody oraz najnowsze osiągnięcia i kierunki rozwoju nauki;

K_W02 interdyscyplinarny charakter archeologii oraz możliwości i pożytki ze współpracy z naukami humanistycznymi, ścisłymi i przyrodniczymi;

K_W05 zagadnienia metodologiczne oraz z zakresu teorii i praktyk stosowanych w archeologii; metody badawcze i narzędzia warsztatu archeologa;

K_W07 metodykę pozyskiwania i dokumentowania źródeł archeologicznych w trakcie badań terenowych, przy zastosowaniu różnych technik badawczych, a także zasady BHP;

K_W08 metody identyfikacji kulturowo-chronologicznej źródeł archeologicznych, ich analizy i interpretacji w kontekście interakcji człowiek-środowisko;

student(ka) potrafi:

K_U03 wykorzystywać techniki i narzędzia badawcze w zakresie archeologii i nauk współpracujących;

K_U04 samodzielnie interpretować i oceniać różne typy źródeł, dostrzegać szerokie zależności między nimi;

K_U06 posługiwać się właściwymi technikami badawczymi i dokumentacyjnymi (archeologicznymi, geodezyjnymi, cyfrowymi) w badaniach terenowych; zabezpieczać w ich trakcie zabytki archeologiczne oraz skutecznie interweniować w przypadkach zagrożenia zniszczeniem substancji zabytkowej;

K_U10 planować, organizować i realizować pracę indywidualną oraz współdziałać w grupie przy rozwiązywaniu zagadnień i problemów szczegółowych oraz o charakterze interdyscyplinarnym, a także ustawicznie pogłębić wiedzę i rozwijać się zawodowo;

student(ka) jest gotów do:

K_K01 uznawania znaczenia wiedzy w rozwiązywaniu problemów poznawczych i praktycznych, zasięgania opinii ekspertów oraz krytycznej oceny swojej wiedzy i samodzielnego jej pogłębiania;

K_K02 aktywności w samodzielnym podejmowaniu odpowiedzialnych działań profesjonalnych w środowisku pracy i poza nim oraz jest świadomy konsekwencji, zagrożeń i ograniczeń wynikających z podejmowanych działań

K_K03 korzystania ze zdobytej wiedzy i umiejętności, jak i kompetencji językowej w celu rozwiązywania problemów poznawczych i praktycznych;

K_K04 poszanowania dziedzictwa archeologicznego, zarówno w sensie lokalnym jak i globalnym;

K_K07 do odpowiedzialnego pełnienia ról zawodowych, w tym przestrzegania zasad etyki zawodowej i wymagania tego od innych, także do dbania o dorobek i tradycje zdobywanego zawodu;