Prozdrowotne aspekty żywności funkcjonalnej

Godziny kontaktowe (z udziałem nauczyciela akademickiego):

konwersatorium - 15

Godziny niekontaktowe (praca własna studenta):

Przygotowanie się studenta do prezentacji i testu końcowego - 15

Łączna liczba godzin - 30

Sumaryczna liczba punktów ECTS dla modułu - 1

K_W02: konwersatorium - prezentacja multimedialna, test na platformie WK

K_W06: konwersatorium - prezentacja multimedialna, test na platformie WK

K_U02: konwersatorium - prezentacja multimedialna, dyskusja

K_U07: konwersatorium - prezentacja multimedialna, dyskusja

K_K02: konwersatorium - prezentacja multimedialna, dyskusja

Kurs Prozdrowotne aspekty żywności funkcjonalnej dotyczą następujących zagadnień: Definicje, klasyfikacja oraz rodzaje żywności funkcjonalnej. Żywność funkcjonalna pochodzenia mikrobiologicznego, roślinnego oraz zwierzęcego. Aspekty prawne dotyczące stosowania żywności funkcjonalnej. Charakterystyka bioaktywnych składników żywności funkcjonalnej, odpowiadających za jej właściwości zdrowotne: oligosacharydy, poliole, cholina, lecytyna, stanole i sterole, prebiotyki, probiotyki, synbiotyki, psychobiotyki, błonnik komórkowy, aminokwasy i peptydy, NNKT, witaminy i składniki mineralne. Grzyby jako żywność funkcjonalna, właściwości prozdrowotne grzybów i substancji bioaktywnych pochodzenia grzybowego. Prozdrowotne właściwości produktów pszczelich: miodu, pyłku pszczelego, pierzgi, mleczka pszczelego, wosku oraz propolisu. Właściwości antyoksydacyjne i prebiotyczne produktów pszczelich. Wpływ produktów pszczelich na układ odpornościowy, pokarmowy, nerwowy, krążenia. Właściwości kosmetyków, maści i substancji leczniczych wyprodukowanych na bazie produktów pszczelich.

Konwersatoria:

W trakcie zajęć analizowane będą następujące zagadnienia:

1. Definicje, klasyfikacja i rodzaje żywności funkcjonalnej. Źródła: mikrobiologiczne, roślinne, zwierzęce.

2. Aspekty prawne stosowania żywności funkcjonalnej (UE, Polska).

3. Charakterystyka bioaktywnych składników: oligosacharydy, poliole, cholina, lecytyna, stanole i sterole roślinne;

4. Prebiotyki, probiotyki, synbiotyki, psychobiotyki, błonnik komórkowy, aminokwasy, peptydy bioaktywne.

5. NNKT (kwasy omega-3/6), witaminy i składniki mineralne w żywności funkcjonalnej.

6. Grzyby jako żywność funkcjonalna: właściwości prozdrowotne i bioaktywne substancje (np. β-glukany, ergosterol).

7. Produkty pszczele: miód, pyłek, pierzga – skład i właściwości prozdrowotne.

8. Mleczko pszczele, wosk, propolis: antyoksydacyjne i prebiotyczne efekty.

9. Wpływ produktów pszczelich na układ odpornościowy, pokarmowy, nerwowy, krążenia.

10. Zastosowania kosmetyczne, maści i substancje lecznicze na bazie produktów pszczelich.

Źródła internetowe oraz samodzielnie wyszukiwana dostępna literatura naukowa.

Przykładowe pozycje literatury:

1. Fiedurek, J. (Red.). (2025). Aspekty zdrowotne składników żywności pochodzenia roślinnego. Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.

2. Oledzki, R., & Hristova, A. (2017). Składniki bioaktywne w produktach funkcjonalnych i ich rola w żywieniu człowieka. Nauki Inżynierskie i Technologie, (1 (24)).

3. Gajewska, J., & Chajęcka-Wierzchowska, W. (2024). Postbiotyki - obecny stan wiedzy i przyszłe trendy w rozwoju żywności funkcjonalnej. Kosmos, 73(3), 435-444.

4. Yadav, M. K., Kumari, I., Singh, B., Sharma, K. K., & Tiwari, S. K. (2022). Probiotics, prebiotics and synbiotics: Safe options for next-generation therapeutics. Applied microbiology and biotechnology, 106(2), 505-521.

5. Łysakowska, P., Sobota, A., & Wirkijowska, A. (2023). Medicinal mushrooms: Their bioactive components, nutritional value and application in functional food production—A review. Molecules, 28(14), 5393.

6. Sanlier, N., Kaya, E. Y., & Yucel, I. I. (2026). Health Effects of Bee Products: A Comprehensive Review. Food Science & Nutrition, 14(2), e71165.

WIEDZA:

K_W02: Absolwent rozumie kluczowe zależności między żywnością funkcjonalną a zdrowiem człowieka, w tym rolę bioaktywnych składników (prebiotyków, probiotyków, synbiotyków, psychobiotyków, NNKT, witamin, składników mineralnych, związków fenolowych) oraz ich znaczenie w profilaktyce chorób i kształtowaniu dobrostanu organizmu. Zna powiązania tej tematyki z naukami biologicznymi, medycznymi, żywieniowymi oraz aspektami społecznymi i gospodarczymi.

K_W06: Absolwent zna szczegółowe zagadnienia dotyczące źródeł, składu oraz właściwości prozdrowotnych żywności funkcjonalnej pochodzenia mikrobiologicznego, roślinnego i zwierzęcego, w tym grzybów oraz produktów pszczelich, a także ich zastosowania w dietetyce, profilaktyce zdrowotnej i przemyśle. Zna również podstawowe regulacje prawne dotyczące żywności funkcjonalnej w Polsce i UE.

UMIEJĘTNOŚCI:

K_U02: Absolwent potrafi wyszukiwać, analizować i krytycznie oceniać informacje naukowe (w tym anglojęzyczne) dotyczące żywności funkcjonalnej oraz jej składników bioaktywnych, a następnie wykorzystywać je do opracowania prezentacji i prowadzenia dyskusji naukowej.

K_U07: Absolwent potrafi analizować i interpretować aktualne osiągnięcia naukowe dotyczące żywności funkcjonalnej oraz oceniać jej wpływ na zdrowie człowieka (m.in. układ odpornościowy, pokarmowy, nerwowy i krążenia), a także prezentować te zagadnienia w kontekście zastosowań praktycznych (żywność, suplementy, kosmetyki, preparaty lecznicze).

KOMPETENCJE SPOŁECZNE:

K_K02: Absolwent jest gotów do uznawania znaczenia wiedzy naukowej w zakresie żywności funkcjonalnej i jej wpływu na zdrowie, krytycznej oceny informacji (w tym popularnonaukowych i marketingowych) oraz propagowania rzetelnej wiedzy w rozwiązywaniu problemów zdrowotnych i żywieniowych, samodzielnie lub we współpracy z ekspertami.