Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Widzenie i rozumienie znaków i symboli w dziełach malarskich (fakultet)

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: F-FWRZ-K-L-1S Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (brak danych)
Nazwa przedmiotu: Widzenie i rozumienie znaków i symboli w dziełach malarskich (fakultet)
Jednostka: Instytut Filozofii
Grupy: Zajęcia fakultatywne dla Kognitywistyki I stopnia
Punkty ECTS i inne: 3.00
Język prowadzenia: polski
Wymagania wstępne:

Brak wymagań wstępnych, wykład dla wszystkich lat pierwszego stopnia studiów kognitywistycznych oraz filozoficznych

Godzinowe ekwiwalenty punktów ECTS:

30 wy

Sposób weryfikacji efektów kształcenia:

Rozmowa ze studentem, analiza przygotowanych materiałów i ich ewentualna prezentacja

Skrócony opis:

Wykład jest poświęcony głównie aspektom kognitywnym malarstwa, w stopniu mniejszym dotyczy historii malarstwa europejskiego, którego wybrane dzieła są ilustracją głównego wątku wykładu. W szczególności omawiane są czynności poznawcze twórców obrazów (ich artystyczne widzenie świata) oraz aktywność ich odbiorców (patrzenie i rozumienie dzieła). Obraz malarski traktowany jest jako dzieło powstające na skutek wzajemnego oddziaływania obu typów czynności - widzenia i patrzenia. Omówione są materialne i formalne własności obrazu malarskiego, ale także innych form współczesnej sztuki przedstawieniowej. Akcent jest położony głównie na charakterystykę elementów wizualnych dzieła, w tym efektów mimetycznych, iluzorycznych czy koncepcyjnych.

Pełny opis:

Wykład jest poświęcony głównie aspektom kognitywnym malarstwa, w stopniu mniejszym dotyczy historii malarstwa europejskiego, którego wybrane dzieła są ilustracją głównego wątku wykładu. W szczególności omawiane są czynności poznawcze twórców obrazów (ich artystyczne widzenie świata) oraz aktywność ich odbiorców (patrzenie i rozumienie dzieła). Obraz malarski traktowany jest jako dzieło powstające na skutek wzajemnego oddziaływania obu typów czynności - widzenia i patrzenia. Omówione są materialne i formalne własności obrazu malarskiego, ale także innych form współczesnej sztuki przedstawieniowej. Akcent jest położony głównie na charakterystykę elementów wizualnych dzieła, w tym efektów mimetycznych, iluzorycznych czy koncepcyjnych. Prezentowane są przykłady europejskiego malarstwa o treściach mityczno-religijnych, średniowiecznego i nowożytnego, w których znaczącą rolę odgrywają znaki i symbole zakładające aktywność poznawczą zarówno ze strony malarza, jak i widza. Charakteryzowane są kompetencje twórcy oraz kompetencje poznawcze odbiorcy uczestniczące w procesie wytwarzania i odczytywania takich znaków. Jednym z tematów wykładu jest przenikanie się w wybranych obrazach (np. Boscha, Rembrandta) dyskursów literackiego i malarskiego, w tym ich alegoryczność i metaforyczność. Omawiane są szczególne rodzaje wizualności (w tym zwłaszcza złudzeń percepcyjnych i iluzoryczności) uzyskiwane przez zastosowanie w wybranych obrazach (np. van Evcka, Velazqueza, Duchampa) efektów lustra czy szyby. Zaprezentowane są założenia i konkretne przykłady obrazów z nurtu impresjonizmu (Moneta, Renoira, Cezanne'a), w których wykorzystuje się efekty wizualne (kolor, światło) w tworzeniu u odbiorcy zamierzonych wrażeń poznawczych. Od tej strony omawiane są także założenia programowe kubizmu. Wykład dotyczy również szerszych - kognitywno-społecznych - aspektów odbioru (percypowania i rozumienia) sztuki, w tym obecności obrazów malarskich czy wizualnych działań performatywnych w takich miejscach i instytucjach jak muzea, galerie, przestrzeń miasta, kultura masowa, sfera publiczna.

Literatura:

D. Arasse, Detal: historia malarstwa w zbliżeniu, DodoEditor, Kraków 2013

R. Arnheim, Sztuka i percepcja wzrokowa, Officyna, Łódź 2004.

W. Bałus, Efekt widzialności: o swoistości widzenia obrazów, granicach ich odczytywania i antropologicznych aspektach sztuki, Univercistas, Kraków 20013, s. 7-89.

J. Berger, Sposoby widzenia, Fundacja Aletheia, Warszawa 2008.

G. Boehm, O obrazach i widzeniu, Universitas, Kraków 2014.

R. Barthes, Retoryka obrazu, w: M. Skwara (red.) Ut pictura poesis, słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2006, s. 139-158.

J. Czapski, Patrząc, Wydawnictwo Znak, Kraków 2004.

A. Friedberg, Wirtualne okno: od Albertiego do Microsoftu, Oficyna Naukowa, Warszawa 2012.

E. Gombrich, Sztuka i złudzenie: z psychologii przedstawiania obrazowego, PIW, Warszawa 1981.

D. Hockney, Wiedza Tajemna: sekrety technik malarskich dawnych mistrzów, Universitas, Kraków 2007.

R. Ingarden, O budowie obrazu, w: tenże, Studia z estetyki, t. 2, PWN, Warszawa 1958, s. 7-111.

M. Kociuba, Antropologia poznania obrazowego: rola obrazu i dyskursu w poznawczym ujmowaniu świata, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2010.

W.J.T. Mitchell, Czego chcą obrazy:pragnienia przedstawień, życie i miłość obrazów, Narodowe Centrum Kultury, Warszawa 2013, s. 38-134.

E. Panofsky, Perspektywa jako "forma symboliczna", Wydawnictwo UW, Warszawa 2008.

M. Poprzęcka, Inne obrazy: oko, widzenie, sztuka. Od Albertiego do Duchampa, słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2008.

M. Rusinek, Retoryka obrazu: przyczynek do percepcyjnej teorii figur, słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2012.

P. de Rynck, Jak czytać malarstwo: rozwiązywanie zagadek, rozumienie i smakowanie dzieł dawnych mistrzów, Universitas, Kraków 2009.

P. de Rynck, Jak czytać opowieści biblijne i mitologiczne w sztuce, Universitas, Kraków 2009.

M. Salwa, Iluzja w malarstwie, Universitas, Kraków 2012.

M. Stolińska, Otwieranie obrazu, Wydawnictwo Naukowe UMK, Toruń 2012.

V. Stoichita, Ustanowienie obrazu; malarstwo u progu ery nowoczesnej, słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2011.

W. Strzemiński, Teoria widzenia, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1974.

S. Szuman, O oglądaniu obrazów, Instytut Wydawniczy Sztuka, Warszawa 1948.

J. Thompson, Jak czytać malarstwo współczesne, Universitas, Kraków 2006.

L. da Vinci, O malarstwie, w: tenże, Pisma wybrane, Agostini, Warszawa 2002.

A. Witko, Tajemnica "Las Meninas". Antologia tekstów, Wydawnictwo AA, Kraków 2006.

Praktyki zawodowe:

Brak

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2016/2017" (zakończony)

Okres: 2017-02-23 - 2017-06-21
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Marek Hetmański
Prowadzący grup: Marek Hetmański
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Zaliczenie na ocenę
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie.