Wiedza i informacja (LOG)

4

30

odbycie kursów z I roku studiów

Egzamin ustny w oparciu problematykę zgłoszoną przez studenta/tkę

Kurs Wiedza i informacja uzupełnia blok Logika i metodologie o logiczne analizy procesów przetwarzania informacji z naciskiem na informację jakościową i semantyczną

Tematem konwersatorium jest problem związku trzech kategorii: danych, informacji i wiedzy, których wzajemne powiązania współtworzą, dzięki wykorzystaniu technologii informatycznych, zręby współczesnej cywilizacji. Celem zajęć jest zrozumienie warunków sprzyjających powstawaniu informacji jako ilościowej strony różnorodnych danych, z których powstaje znacząca wiedza na temat rzeczywistości, w tym widza potoczna, naukowa, wiedza w polityce. W części wstępnej (teoretycznej) studenci poznają definicje i znaczenia podstawowych kategorii: informacji (ilościowej i jakościowej), danych, baz danych, baz wiedzy. Kluczowe kategorie będą analizowane z epistemologicznego, częściowo logicznego, semiotycznego i pragmatycznego, głównie zaś z kognitywistycznego punktu widzenia. Omówione będą sytuacje gromadzenia i wykorzystywania wszelkiego rodzaju danych, pozyskiwania informacji z różnych źródeł i zasobów danych. Scharakteryzowane zostaną sytuacje nadmiaru i/lub niedoboru informacji, w szczególności przeciążenia informacyjnego, dezinformacji oraz psychicznych oraz społecznych skutków tych zjawisk.

W części praktycznej, w formie warsztatowej przedstawione zostaną studentom jakościowe metody analizy tekstowych oraz wizualnych komunikatów takich jak: memy, reklamy, grafika stron internetowych, komiksy, filmy, a także obrazy malarskie. Do ich analizy zastosowane będą: krytyczna metodologia badań nad wizualnością Gillian Rose, kognitywna teoria metafor wizualnych Charlesa Forceville’a i Joosta Schielroorda, teoria amalgamatów pojęciowych Gillesa Fauconniera i Marka Turnera. Na tej podstawie studenci będą nabywali umiejętność analizy relacji między tekstem a obrazem w wybranych przez siebie komunikatach tekstowo-obrazowych, w tym zwłaszcza rozpoznawania semiotycznych i pragmatycznych własności znaków jak: ikony, karykatury, symbole, alegorie, metafory. Poznają zasady tworzenia komunikatu adekwatnego do założonego przez siebie celu.

Na zajęciach analizowane będą również zjawiska psycho-społeczne zjawiska towarzyszące tzw. dużym modelom językowym (LLM). Omówione będą kryteria rzetelności, wiarygodności, sprawdzalności informacji tworzonej przez systemy AI. W szczególności będą analizowane dwie strategie radzenia sobie z tym zjawiskiem: sprawdzania faktów (factchecking) oraz techniki tzw. promptowania, czyli przekazywania systemowi sztucznej inteligencji informacji do wykonania przez niego jakiegoś zadania. Studenci poznają podstawowe techniki weryfikacji informacji generowanych przez LLM oraz nauczą się tworzenia promptów zwiększających wiarygodność i precyzję odpowiedzi ze strony AI.

Literatura podstawowa:

Hetmański, Marek, Świat informacji, Warszawa 2015 (rozdz. I, III)

Marciszewski, Witold, Paweł Stacewicz, Światopogląd informatyczny, Warszawa 2012.

Dretske, Fred, Knowledge and the Flow of Information. The MIT Press, Cambridge Mass. 1981.

Dretske, Fred, 2008, Epistemology and Information, [w:] P. Adriaans, J. von Benthem (red.), Philosophy of Information, Amsterdam-Boston, s. 29-47.

Fetzer, James, Disinformation: The Use of False Information, „Minds and Machines” 2004, 14, s. 231–240.

Ong, Walter, Informacja a/lub komunikacja - interakcja, w: tenże, Osoba, świadomość, komunikacja, Warszawa 2009, s. 271-291.

Maslow, Abraham, Strach przed poznawaniem: unikanie poznania, w: tenże, W stronę psychologii istnienia, Poznań 2004, s. 85-95.

Nicholas, David, Ocena potrzeb informacyjnych w dobie Internetu, Warszawa 2001, s. 24-39.

Świgoń, Marzena, Bariery informacyjne, Warszawa 2006, s. 13-43.

Lebiedzińaska, Maria, Człowiek współczesny w obliczu stresu informacyjnego, Warszawa 2009, s. 33-66.

Literatura uzupełniająca:

Dretske, Fred, Epistemology and Information, [w:] P. Adriaans, J. von Benthem (red.), Philosophy of Information, Amsterdam-Boston 2008, s. 29-47.

Castells M., Społeczeństwo sieci, Warszawa 2008, s. 19–42.

Reeves B., Nass C., Media i ludzie, Warszawa 2000, s. 13–30.

Carr Nicholas, Płytki umysł. Jak Internet wpływa na nasz mózg, Gliwice 2010, s. 145-184.

Ong, Walter, Oralność i piśmienność¸ Warszawa 2011, s. 181-208.

Spitzer, Marcus, Cyfrowa demencja, Słupsk 2015, s. 28-58.

Turkle, Sherry, Samotni razem, Kraków 2013, s. 21-61.

Uwzględnia się: